Thông tin điều tra mới cho thấy khả năng có người tác động chủ đích nhằm ngắt nguồn cung nhiên liệu máy bay.
Sau hơn 4 năm kể từ thảm kịch chiếc máy bay Boeing 737-800 bất ngờ rơi tự do từ độ cao hơn 8.800 mét và va chạm mạnh vào vùng núi cao tại khu vực phía Nam Trung Quốc làm toàn bộ 132 người trên chuyến bay thiệt mạng, các dữ liệu vừa được công bố mới đây dường như chỉ ra khả năng đã có tác động chủ quan từ cá nhân trong buồng lái dẫn đến việc cắt nguồn cung cấp nhiên liệu khẩn cấp.
Đây được ghi nhận là một trong những sự cố hàng không đặc biệt nghiêm trọng của ngành hàng không Trung Quốc trong nhiều thập kỷ qua. Dù vậy, cho đến thời điểm hiện tại, Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC) vẫn chưa đưa ra kết luận chính thức cuối cùng về nguyên nhân dẫn đến vụ việc. Trước đó, Chuyến bay mang số hiệu MU5735 thuộc hãng hàng không China Eastern Airlines đã bất ngờ mất độ cao đột ngột và rơi xuống khu vực rừng núi hẻo lánh thuộc tỉnh Quảng Tây vào thời điểm tháng 3 năm 2022.
Theo các thông số kỹ thuật vừa được Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Hoa Kỳ (NTSB) công bố, cần gạt điều chỉnh nhiên liệu của toàn bộ hai động cơ trên tàu bay đã bị tác động chuyển trạng thái ngắt cùng một thời điểm trước khi chiếc Boeing 737-800 mất hoàn toàn khả năng duy trì độ cao trên không trung.
Những thông tin dữ liệu quan trọng này được trích xuất trực tiếp từ một trong hai thiết bị lưu trữ dữ liệu chuyến bay (hộp đen). Thiết bị trên đã được lực lượng tìm kiếm thu gom tại hiện trường vụ việc và chuyển tới phòng phân tích chuyên sâu của NTSB đặt tại Washington DC (Mỹ) để giải mã, do hãng Boeing là đơn vị sản xuất tàu bay có trụ sở tại Hoa Kỳ.
Văn bản báo cáo từ phía NTSB nêu rõ, trong thời điểm máy bay đang duy trì hành trình ổn định ở độ cao 8.839 mét, hệ thống cần gạt điều tiết nhiên liệu ở cả hai bên động cơ đã bị chuyển trạng thái hoạt động từ vị trí mở sang vị trí ngắt hoàn toàn. Ngay sau thao tác này, hiệu suất và tốc độ quay của động cơ bị sụt giảm nhanh chóng.
Trong thiết kế kỹ thuật của các dòng máy bay thương mại, hệ thống cần gạt nhiên liệu là bộ phận điều khiển cơ học trực tiếp điều tiết lượng nhiên liệu đi vào buồng đốt. Riêng đối với dòng máy bay Boeing 737, phi công bắt buộc phải thực hiện thao tác cơ học là nhấc cần gạt lên khỏi rãnh khóa trước khi có thể dịch chuyển từ trạng thái mở sang trạng thái ngắt.
Đánh giá về các số liệu này, chuyên gia phân tích an toàn hàng không David Soucie cho rằng kết quả trích xuất cho thấy các cần gạt điều khiển đã chịu tác động thủ công trực tiếp để chuyển sang chế độ tắt ngay trước thời điểm máy bay gặp sự cố.
Chuyên gia này phân tích thêm, hệ thống ghi nhận không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy các cần gạt được thao tác mở trở lại, đồng nghĩa với việc không có hành động khắc phục hay khởi động lại động cơ được thực hiện. Theo nhận định của ông, nếu việc ngắt nguồn nhiên liệu xuất phát từ sự cố ngoài ý muốn hoặc thao tác nhầm lẫn, người điều khiển chắc chắn sẽ thực hiện ngay lập tức các bước tái khởi động.
Hệ thống ghi nhận dữ liệu hành trình đã dừng hoạt động khi bộ phận phát điện chính của máy bay bị ngắt nguồn ở độ cao 7.924 mét, do đó không ghi nhận được các diễn biến ở khoảng thời gian cuối cùng của vụ việc.
Mặc dù vậy, thiết bị ghi âm khoang lái (hộp đen thứ hai) vẫn tiếp tục duy trì trạng thái thu âm nhờ nguồn năng lượng dự phòng. Các chuyên gia điều tra Mỹ đã phục hồi được bốn tệp dữ liệu âm thanh từ thiết bị bị hư hại này và chuyển giao toàn bộ cho phía cơ quan chức năng Trung Quốc, đồng thời NTSB khẳng định không lưu giữ bản sao của các dữ liệu âm thanh nêu trên.
Ở các mốc thời gian trước đó, đại diện Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc từng lên tiếng bác bỏ các giả thuyết cho rằng sự cố bắt nguồn từ hành vi cố ý.
Tuy nhiên, một số báo cáo chuyên môn từng được công bố cũng đặt ra nghi vấn về việc có cá nhân có mặt trong buồng lái đã cố tình can thiệp vào hệ thống lái để điều khiển máy bay lao xuống. Vào tháng 5 năm 2022, nhật báo Wall Street Journal dẫn các nguồn tin riêng từ quá trình xác minh cho biết, dữ liệu thu được từ hộp đen cho thấy có dấu hiệu tác động trực tiếp của con người lên hệ thống điều khiển chuyến bay.
Các nhân viên điều tra phía Mỹ cũng dành sự chú ý đặc biệt đến các hành vi chuyên môn của phi công, đồng thời không loại trừ khả năng có sự xâm nhập bất hợp pháp của cá nhân khác vào khu vực buồng lái để thực hiện các thao tác can thiệp kể trên.
Linh Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 02/08/2026 | )
